Ziekten

                                                                    Unknown Unknown-1

Helaas komen ziekten ook voor bij onze watervogels, veel van deze ziektes zijn te voorkomen door te zorgen voor een goede huisvesting en vooral hygiëne is erg belangrijk. Vaak worden er te veel dieren  in een te kleine ruimte gehouden en is het evenwicht verstoord, er komt teveel mest op een plaats terecht, de beplanting legt het loodje, te weinig gras en het water wordt te sterk vervuild. Maar ondanks als we ons best hiertegen doen komt het toch nog voor dat een dier  ziek wordt.

Hoe weten we of een dier ziek is?

Dit kunnen we zien door dagelijks de dieren te observeren, zodat we het verschil kunnen zien met voorgaande dagen. Het dier kan  b.v. wat kleur of glans verliezen of wordt magerder of loopt of zwemt wat minder, komt niet meer bij de voerbak, vertoont rare bewegingen   enz. en dan? Dan komt het moeilijkste  De diagnose, of te wel wat mankeert eraan?   Dit is de grootste moeilijkheid, het spreekt voor zich dat hoe eerder we dit weten hoe meer kans we hebben dat het dier het overleeft. Ervaren fokkers kunnen  soms zien wat het probleem is  en zullen de nodige maatregelen treffen om het dier weer gezond te maken doormiddel van geneesmiddelen zoals  pillen, poeders of spuitjes of door het dier in een aparte ruimte te behandelen. Helaas zijn watervogels bij ernstige ziektes gauw dood, dus snel ingrijpen is gewenst. Minder ervaren fokkers zullen aan ervaren fokkers moeten vragen  of zij de diagnose van uw zieke dier kunnen vaststellen zo niet dan bent u aangewezen op een dierenarts. Sommige dierenartsen zijn gespecialiseerd in pluimvee, het spreekt voor zich dat deze de voorkeur genieten.

Niet altijd behoeft het een ziekte te  zijn  ook komen er mankementen voor zoals pootverstuikingen, gebrek aan bepaalde stoffen, infectie door een beschadiging, bloedingen, ongedierte zoals luizen, vechtpartijen met andere watervogels of ongedierte zoals ratten.

Zoals ik al eerder memoreerde is het heel moeilijk om de juiste diagnose te stellen en onderzoek bij een dierenarts neemt al gauw zoveel tijd in beslag dat het dier in de meeste gevallen toch het loodje heeft gelegd. Soms is het verstandig om het dier maar dood te maken, zodat de dierenarts hem inwendig kan onderzoeken en de diagnose vast kan stellen  en kunt u maatregelen treffen om te voorkomen dat de rest van uw watervogels deze ziekte niet krijgen, want veel ziektes zijn besmettelijk.

Wat zijn de meest voorkomende ziektes of ongemakken bij onze watervogels?

Parasitaire ziekten:

Wormen

Ieder ouder dier heeft wel enkele ingewandswormen waar hij tegen bestand is, maar jonge dieren zijn gevoeliger en komen er teveel dan wordt het dier aangetast en zal vermageren vaak met dunne waterige ontlasting en het verenkleed wordt steeds doffer en op de duur lijkt het of ze verlamd zijn en sterven spoedig.

We kennen drie soorten wormen, de spoelworm, de haarworm en de lintwormen.

De spoelwormen behoren tot de groep rondwormen en kunnen wel zo’n 5 cm lang worden.

De volgende rondwormen komen voor: kleine spoelworm, haarwormen en de luchtpijpworm.

De eitjes van de spoelworm liggen meestal op de grond en bij een vochtige omgeving bij een temperatuur van ruim 20 graden Celsius  komt in dit ei een larfje. Als het dier dit larfje opeet dan boren deze larfjes zich vast aan de darmwand en groeien uit tot spoelwormen.

Haarwormen zijn veel dunner en worden 2 cm lang ze zijn met het blote oog niet te zien. Sommige haarwormen hebben een tussengastheer nodig  zoals de regenworm en zal de besmetting plaats vinden als het dier zo’n regenworm opeet.

De lintwormen worden wel meer dan 10 cm lang en zijn duidelijk met het blote oog te zien.

De lintwormen hebben als tussengastheer een slak nodig. Als het dier deze slak verorbert zal de lintworm tot ontwikkeling komen.

Preventie:

Het is duidelijk dat de besmetting van de spoelwormen komt doordat de dieren in aanraking komen met de mest. Als men de dieren op roosters zouden kunnen worden gehouden  is men bijna zeker gevrijwaard tegen spoelwormen. Maar helaas is dit niet mogelijk. Dus moeten we zorgen dat we een ruime huisvesting hebben zodat  de dieren niet op de mest lopen. Ook kunnen we regelmatig langs de vijvers waar meestal de meeste mest ligt met een slang dit wegspoelen. Pas op want ook de fokker zelf neemt de eitjes van de wormen mee aan de schoenen van het ene hok naar het andere.

Het is niet verstandig om maar regelmatig ontwormingskuren te geven, omdat dan de dieren immuun worden.  Daarom gaat mijn voorkeur uit om alleen dieren te behandelen welke voor 90% zeker is dat ze wormen hebben.

Genezing:

Er zijn diverse ontwormingsmiddelen ,maar er is geen enkel wormmiddel specifiek voor watervogels. In de handel zijn boli’s voor schapen  (b.v. Panacur ½ boli voor een grote gans en een kwart boli voor een eend) .

Er zijn nog meerdere soorten wormmiddelen zoals: Mebenvet, Thiabendazole, Levamisole, Flubenol, Telmin, Ivomec, en Dectomax, de dierenarts kan u vertellen hoeveel je hiervan moet geven en hoe.

Je kunt het ook zelf mengen door het korrelvoer. . 100ml  vloeibare Panacur (2,5%) vermengen met een halve liter slaolie en dit mengen met 25kg voer.  Dit mengsel geven we 5 dagen aan onze watervogels.

Geef de juiste hoeveelheid afhankelijk naar het gewicht van het dier en herhaal dit een maand later omdat bij ontworming de larfjes in de eitjes niet kapot gaan  en deze zijn een maand later uitgegroeid tot weer nieuwe wormen.

Vlak voor het broedseizoen niet ontwormen omdat dit de bevruchting aantast

Coccidiose

Kenmerken zijn: vermagering, lusteloos, bloed in de ontlasting

Behandelen met: Cocidiostatica zoals Amprolium, Sulfamides e.a.

Extra vitamines toedienen omdat de darmwand slecht voedsel opneemt.

Virusziekten:

Ganzenhepatitis

Zoals ik al zei komt dit veel voor bij jonge kuikens. De meeste sterfte zijn kuikens van 6-8 dagen oud , na 4 levensweken  zijn ze hier niet meer gevoelig voor. De ziekte wordt  van de moeder overgebracht naar het kuiken via het ei.

De symptomen zijn  natte oogjes, vocht uit de neus en diarree. De kuikens welke deze ziekte hebben zijn ten dode opgeschreven, daar er niets tegen te doen is.

Wel kan men de ouderdieren preventief inenten met een antiserum zodat het dier zelf de antistoffen opbouwt.

Dit moet  dan geschieden  een maand voor de leg. Dit moet jaarlijks herhaald worden.

Eendenhepatitis

Dit is ook zo’n virusziekte die de jonge eendjes dood. Ook hier zijn geen middelen voor om de jongen te redden. Maar de ouderdieren kan men preventief inenten met een serum evenals bij ganzenhepatitis een maand voor de leg. Ook dit moet ieder jaar herhaald worden.

Eendenpest

Dit is een ziekte welke meestal   veel sterfte geeft. De symptomen zijn: sufheid, eten niet meer, halfdichte ogen, drinken veel, diarree (geelgroen) en een natte neusuitvloeiing.

De oorzaak  is meestal slechte hygiëne en overbevolking. Alle dieren moeten direct ingeënt worden.

Bacteriele ziekten: Cholera, Snot Coryza, Paratyphus, CRD, Aspergulose, Staphylococcen, Streptococcen, Salmonella, Coli’s.

Deze ziekten kan men behandelen met een  antibiotica injectie zoals: chloramphenicol en eventueel wat pijnstillers

Als voorzorg goede hygiene (b.v. quarantaine)

Vreemde dieren vermijden.

Synovitis Artritis Hepatitus

Symptomen: Natte  neusgaten en opgeblazen wang(en.) (vol vocht) 

Oorzaak: Bacteriën  besmetten de sinussen. Komt bij kwakertjes het meest voor.

Behandeling: geschikte antibiotica injectie geven b.v. furoxone, tetracycline, albaciline en eritromycine ,verkrijgbaar bij de dierenarts;

De behandeling moet snel  worden uitgevoerd als de wangen verharden kan de vogel niet meer genezen.

Vergiftigingen (intoxicatie)

Een stof is giftig als het dier er zoveel van binnen krijgt dat hij er last van krijgt.

Dus met andere woorden  het is afhankelijk van de hoeveelheid, want als het dier minder had opgenomen had  dan was er waarschijnlijk niets gebeurd.

Zout is bijvoorbeeld een vergif als men er veel van neemt maar een beetje kan geen kwaad en is het zelfs goed.

Gevaarlijke vergiften zijn bestrijdingsmiddelen zoals b.v.parathion en rattenvergiften.

Loodvergiftiging komt voor als men b.v. met een windbuks met loodkogeltjes in de buurt van de watervogels schiet.

Ook komt zelfvergiftiging voor  dit komt als de afbraak van eiwitten in het darmkanaal verstoord is.

Ook botulisme is een soort vergiftiging  welke ontstaat bij warm stilstaand water en er dode vogels of dode vissen liggen. Het is een verlammingsziekte. De halsspieren werken niet meer en meestal verdrinken ze. Ook de ademhalingsspieren werken vaak niet meer.

Als men zeker weet dat een dier een vergiftiging heeft opgelopen, dan kan men beter z.s.m.naar een dierenarts gaan welke het dier een antitoxisch middel geeft  en de darmen doorspoelt met lauw water.

Schimmels

Om vast te stellen welke schimmelinfectie het dier heeft is zeer moeilijk aangezien er wel duizend soorten schimmels zijn en die zijn alleen onder de microscoop te zien. De schimmel Aspergillus komt veel voor in de luchtwegen en longen. De dieren vertonen vaak een sterk pompende ademhaling.

Tegen schimmels zijn weinig medicijnen en sterfte is meestal het gevolg, daarom moet u hiertegen uiterst behoedzaam zijn en zorgen dat het dier geen schimmels tot zich krijgen.

Zorg dat u de voerkorrels in de voerbakken goed droog houdt.

Geef geen beschimmelt  brood of groentes.

Als u gras maait denk er dan aan dat al het gemaaide gras verwijderd moet worden, laat het niet liggen er komen zo schimmels op. 

Kortom hygiëne in uw huisvesting is erg belangrijk.

Uitwendige parasieten (Extoparasieten)

We kennen de zespotige soorten zoals de luizen, vlooien, vliegen en muggen en de achtpotige  soorten de teken en de mijten.

In principe leven al deze dieren van huidschilfers en het bloed van o.a. de watervogels.

Vederluizen en vlooien welke constant op het dier zitten kunnen  we bestrijden met in de handel zijnde spraysoorten.

De bloedluis welke het bloed uit het dier zuigt en soms zoveel dat het dier sterk bloedarmoede krijgt  moet men bestrijden op de plaatsen waar ze zich verschuilen zoals in kieren van de nestkasten  in het nestmateriaal, zitstokken en in kieren van uw hokken e.d. Dit kan men doen door deze te bestrijken  met een kwastje petroleum.

Een kenmerk van bloedluis is meestal te zien op de eieren waar allemaal rode bloedpuntjes opzitten.

Als een watervogel zijn nest zomaar verlaat is vaak bloedluis de oorzaak.

Al deze extoparasieten verspreiden ook vaak de ziektes onder uw dieren. Buiten in de vrije lucht kunt u ze natuurlijk niet bestrijden ,maar in de hokken, fokruimte;’s , nestplaatsen e.d  wel.

Besproeien met: Alugan , Neguvon of Baygon.

Gras onder de tong

Dit is uiteraard geen ziekte  maar een ongemak wat veel voorkomt, vooral bij zwanen, men ziet onder de snavel opeens een dikke bult welke steeds groter wordt, er zit namelijk gras onder tong welke het dier zelf niet kan verwijderen, de oorzaak is vaak dat het dier gemaaid gras heeft gegeten. Het dier heeft er last van en het kan gaan schimmelen.

Men moet zo snel mogelijk deze prop wegdrukken door middel van de vinger er onderaan tegenaan te drukken en de bek te openen en de prop weg te pakken. Als de prop er enige tijd heeft gezeten is de huid onder de snavel nog wat opgerekt en de kans is groot dat na enige tijd er weer een prop in zit en dat u deze er weer uit moet halen, dit moet u net zo vaak herhalen tot het over is.

Legnood

Ontstaat als er een ei in de eileider komt welke niet is voorzien van een harde dop, maar een zacht vliesje. In plaats van dat het ei vooruit gedrukt wordt door de persbeweging, wordt het ei steeds ingedrukt en zal op dezelfde plaats blijven steken en er ontstaat een verstopping  in de eileider.

Het komt het meest voor bij dieren die voor het eerst leggen en te vroeg beginnen met de fok.(koud weer)

Kalkgebrek en inteelt kunnen de oorzaak ook zijn van schaalloze eieren.

Ook komen er afwijkingen voor in de schaalstructuur of te grote eieren waardoor er een verstopping op kan treden en het dier zijn ei niet kwijt kan, een oplossing kan zijn om het dier tijdelijk in een verwarmde ruimte plaatsen of in een bad met lauw water laten zwemmen.

Verenkleed niet meer waterafstotend (Lek)

De oorzaak hiervan is dat de vetklier op de stuit niet meer goed functioneert, dit kan zijn dat deze ontstoken is en moet men deze inwrijven met een ontsmettende zalf b.v. Epithol

Maar ook een microscopisch klein vederluisje kan  de oorzaak zijn men kan deze bestrijden door wat carbarylpoeder tussen de veren op de rug te strooien.

Ook een goed middel is SILICEA D30 ,1 dosis is genoeg voor 40-50 eenden . 3 dagen achter elkaar. Als het geen poeder is maar pillen , dan eerst fijn malen.

Dit middel is te koop in een Homeopatische apotheek.

De derde oorzaak kan zijn een gebrek aan voldoende schoon zwemwater, ook hierdoor zal de vetklierwerking op de stuit stoppen Helaas komen ziekten ook voor bij onze watervogels, veel van deze ziektes zijn te voorkomen door te zorgen voor een goede huisvesting en vooral hygiëne is erg belangrijk. Vaak worden er te veel dieren  in een te kleine ruimte gehouden en is het evenwicht verstoord, er komt teveel mest op een plaats terecht, de beplanting legt het loodje, te weinig gras en het water wordt te sterk vervuild. Maar ondanks als we ons best hiertegen doen komt het toch nog voor dat een dier  ziek wordt.